Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir?

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir? Obsesif Kompulsif Bozukluk Belirtileri Nelerdir? Obsesif Kompulsif Bozukluk Teşhisi ve Tedavisi Nasıl Yapılır?

0 20

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Bir çoğumuz yaşantımızda bazı zamanlarda endişe ve kaygılar yaşarız ancak kimi insanlarda bu daha fazladır. Çoğu insan bu durumu kontrol edebilse ve duyguları ile baş edebilecek kontrol mekanizmasına sahip olsa da bazı insanlar bunu tam anlamıyla başaramaz ve yaşam kalitesini düşürür.

Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), sürekli tekrarlayan düşünce, dürtü ve ya imajların rahatsız edici düzeyde deneyimlenmesi ve bu durumda sıklıkla, yaşanan deneyime karşı verilen tekrarlayıcı davranışsal ve zihinsel eylemler olarak betimlenmektedir. Obsesif kompulsif bozukluk tanısının konulması için obsesyon yani rahatsız edici deneyim ve ya kompulsiyon yani verilen tekrarlayıcı tepkilerden birinin var olması ve belirtilerin işlevselliği bozacak durumda olması gerekir.

Obsesif kompulsif bozukluk, bireyin sosyal hayatını da oldukça olumsuz etkilemektedir. Bireyin aile, akademik, meslek ve sosyal işlevlerini olumsuz şekilde etkileyen ve zamanla kaybetmesine neden olabilen bir problemdir. Bu problem genellikle diğer psikolojik sorunlarla birlikte görülür. Obsesif kompulsif tanısı konulduğunda tanı konulan hastaların %30’unda o esnada,  %70’ine ise yaşam boyunca majör depresyonun da eşlik ettiği belirlenmiştir.

Obsesif kompulsif bozukluk, bilişsel, davranışsal ve duygusal bileşenleri ile süregelen bir bozukluktur ve çoğu hastada kronik olarak görülmüştür. Yetişkinlerde yaşam boyu görülme oranı %1.9-3.3 arasında iken; çocuklarda ve ergenlerde yaşam boyu görülme oranı %0.5-1.0 arasındadır.

Obsesif kompulsif bozukluğun genellikle başlama yaşı erken erişkinlik dönemidir. Fakat erkek hastalarda daha erken başlandığı düşüncesi vardır. Obsesif kompulsif bozukluk tanısı konulan hastalarda, özellikle de erişkinlerde, hasta sayısının yarısından çoğunda bu sorunun belirtilerinin ve başlangıcının çocukluk yıllarında görüldüğü belirtilmiştir. Buna rağmen tanı o yaşlarda değil de çok daha sonra konulabilmektedir.

Bunun sebeplerinden biri çocukların ve ya ergenlerin belirtilerini saklama eğiliminden kaynaklanabilir. Bunun haricinde çocuklar bu eğilimi göstermeseler bile ebeveynler çocuklarının böyle bir şikayeti olduklarını fark edemeyebilirler, etseler bile anlam veremeyerek herhangi bir çözüm yolu üretmeyebilirler. Bu nedenlerden dolayı da ilerleyen yaşlarda OKB tanısı daha çok konulmaktadır.

Obsesif kompulsif bozukluğu olan bireylerde çoğunlukla evlilikte uyum problemleri, cinsel birlikteliklerde zorluk, duygusal doyumsuzluk, hayatın genel akışında aksamalar (çocuk bakımı, ev işleri, mesleki yaşam vb.) görülebilmektedir.

Bu hastalıkta kişinin  zihninde uzaklaştıramadığı fikirler, düşünceler ve dürtüler, kişinin isteği dışında gelişmektedir. Kişi bunları mantık dışı bulsa ve mantık dışı olarak değerlendirse de düşünmekten kendini alıkoyamaz ve yoğun sıkıntılar yaşar. Bu da bireyde huzursuzluğa ve dolayısıyla anksiyeteye neden olur. Bu duruma obsesyon denir. OKB hastalarının istemsizce yarattığı huzursuzluğu ve sıkıntıyı ortadan kaldırmak amacıyla sergilediği yineleyici davranış ve zihinsel eylemlere de kompülsiyon adı verilir.

Obsesyon Belirtileri

  • Aşırı kuşku duyma ve sürekli güven ihtiyacı hissetme
  • Pislik ve ya mikrop bulaşmasından çok korkma
  • Başkalarına zarar vermekten korkma
  • Hata yapmaktan korkma
  • Rezil olmaktan ve alay edilmesinden korkma
  • Sosyal açıdan kabul edilemez bir davranış sergilemekten korkma
  • Günah işlemekten ve günahkar düşünmekten çok korkma
  • Simetri, kusursuzluk ve düzen takıntıları

Kompülsiyon Belirtileri

  • Sürekli ellerini yıkama ve duş alma hissiyatı ayrıca durduramayıp yapma
  • Ütü, ocak, elektrik, kilit gibi kapanması gereken eşyaları sık sık kontrol etme iç güdüsü ve etme
  • Sahip olunan eşyaları belirli bir biçimde ve hep aynı şekilde düzenleme
  • Yemekleri belirli bir sıraya göre sırasıyla tüketme
  • Rahatsız edici derecelerde düşüncelere ve kelimelere takılma, sorgulama
  • Belirli kelimeleri, cümleleri ve duaları sık sık tekrarlama
  • Yapılacak işleri belirli bir sıraya koyarak ve sayı ile yapma
  • Herhangi bir değeri olmayan nesneleri, eşyaları toplama ve biriktirme
  • Başkaları ile el sıkışmamak, tokalaşmamak
  • Kapı tokmağı gibi birçok insanın değebileceği noktalara dokunamama

Obsesif Kompulsif Bozukluğun Teşhisi ve Tedavisi

Obsesif kompulsif bozukluğun teşhisi için uzman bir psikiyatrist tarafından yardım almak gerekir. Psikiyatrist, hastanın davranışlarını izler ve belirtileri değerlendirir. Değerlendirmelere göre de danışanına teşhis koyar. Bu noktada erken teşhis son derece önemlidir. İlaç tedavisi almak ve bilişsel davranış gösterme terapisi birlikte uygulandığında hastalığın tedavi edilme oranı artar. Yaşanan bu durumdan kişiyi, aileyi ve kişinin tercihine göre çevresini bilgilendirmek gerekir. Bu psikoeğitim başlığı altında geçer ve son derece önemlidir.

Bunun haricinde bir husus daha vardır ki her takıntı hastalık olarak atfedilmemelidir. Obsesif kompulsif bozukluk tanısı ancak bir psikiyatrist tarafından konulabilir. Bir bireyin çevresindeki diğer insanlara oranla daha dikkatli, daha titiz ve ya daha tertipli olması hayat kalitesini yükseltebilir. Bu durumda bu bir obsesyon olarak değerlendirilmemelidir. Fakat gündelik hayatın işleyişini bozacak, yaşam kalitesini olumsuz etkileyecek, sosyal ilişkilerde problem yaratacak düzeyde bir durum söz konusuysa muhakkak bir hekimden destek almak gerekir.

 

Cevap bırakın